Ergonomia od dawna kojarzy się z biurkiem i krzesłem, ale coraz częściej staje się kluczowa również w kuchni. I bardzo dobrze, bo to jedno z tych miejsc w domu, w których wykonuje się mnóstwo powtarzalnych czynności: krojenie, mycie, przenoszenie, mieszanie, sięganie po sprzęty i produkty. Jeśli układ kuchni jest przemyślany, wszystko idzie szybciej, a plecy, barki i nadgarstki nie dostają „w kość” już po kilkunastu minutach. Poniżej znajduje się pięć praktycznych wskazówek, które pomagają zaplanować kuchnię tak, aby była wygodna w codziennym użytkowaniu.
Zaplanuj kuchnię wokół trójkąta roboczego
Niezależnie od tego, czy kuchnia jest w kształcie litery L, ma dwie równoległe linie zabudowy, czy wyspę, sprawdza się ta sama zasada: najczęściej poruszamy się między zlewem, płytą grzewczą i lodówką. Ten układ nazywa się trójkątem roboczym i opisuje najważniejsze „trasy” podczas przygotowywania posiłków.
Aby było wygodnie, odległości między tymi punktami powinny być na tyle małe, żeby nie biegać po kuchni, ale jednocześnie na tyle duże, by nie ocierać się o meble i mieć swobodę ruchu. W praktyce dobrze sprawdza się dystans około 100–120 cm pomiędzy poszczególnymi strefami. To zwykle wystarcza, by komfortowo pracować nawet wtedy, gdy w kuchni jest więcej niż jedna osoba.
Dobierz wysokość blatu tak, aby oszczędzać kręgosłup
W kuchni wykonuje się różne czynności i każda obciąża ciało trochę inaczej: mycie produktów, krojenie, wyrabianie ciasta czy przenoszenie ciężkich garnków. Dlatego wysokość blatu nie powinna być przypadkowa. Najlepiej dopasować ją do osoby, która najczęściej gotuje.
Prosta zasada: stań prosto, zegnij ręce w łokciach pod kątem prostym. Jeśli między łokciem a blatem jest mniej więcej 15 cm luzu, wysokość jest zwykle wygodna i pozwala pracować bez unoszenia ramion ani garbienia się. Taki detal robi ogromną różnicę w codziennym komforcie i realnie ogranicza napięcia w karku oraz bóle pleców.
Rozmieść sprzęty tak, aby praca „płynęła”
Ergonomia to nie tylko blat i układ szafek, ale też ustawienie sprzętów w odpowiednich strefach. Chodzi o to, aby nie wykonywać zbędnych skłonów, nie wyciągać rąk do góry i nie przenosić ciężkich naczyń przez pół kuchni.
W praktyce często stosuje się takie podejście:
- strefa gotowania bywa korzystniejsza, gdy jest nieco niżej, bo łatwiej mieszać w większych garnkach,
- zlew bywa wygodniejszy, gdy jest minimalnie podniesiony, ponieważ ogranicza pochylanie się podczas mycia,
- sprzęty takie jak piekarnik, zmywarka, mikrofalówka czy parowar coraz częściej montuje się wyżej – na tzw. wysokości chwytu, czyli tam, gdzie można z nich korzystać bez schylania i bez wspinania się na palce.
To szczególnie ważne przy piekarniku i zmywarce, bo ich obsługa w niskiej zabudowie potrafi mocno obciążać odcinek lędźwiowy.
Ustaw szafki tak, aby sięgać bez wysiłku
Górne szafki są wygodne tylko wtedy, gdy da się z nich korzystać bez ciągłego unoszenia ramion. Dobrym punktem odniesienia jest zasada, że dolna krawędź „strefy wygodnego sięgania” nie powinna zmuszać do wychylania się i długiego trzymania rąk w górze. W uproszczeniu: najlepiej, gdy wszystko, po co często sięga się w górnych szafkach, jest w zasięgu bez napinania barków.
W dolnej zabudowie największą różnicę robią szuflady i systemy wysuwane. Szafki z pełnym wysuwem pozwalają zobaczyć i wyjąć rzeczy bez nurkowania głową do środka. Dodatkowo warto rozważyć ciche domykanie i systemy otwierania „na dotyk”, które ułatwiają pracę, gdy ręce są zajęte lub mokre.
Warto kierować się dwiema zasadami:
- ciężkie rzeczy (duże garnki, zapasy, ciężkie naczynia) powinny trafiać niżej, najlepiej do dolnych szafek, żeby nie podnosić ich z wysokości barków,
- najczęściej używane akcesoria (łyżki, łopatki, trzepaczki, ręczniki papierowe) powinny być dostępne natychmiast – świetnie sprawdzają się relingi i wieszaki przy blacie lub na ścianie przy strefie gotowania.
Taka logika rozmieszczenia oszczędza czas i sprawia, że w kuchni po prostu pracuje się lżej.
